چند وقت پیش، بهعنوان مشاور مدیریت به یک کارگاه دو روزه استراتژی در یک شرکت مالی نسبتاً موفق در سیدنی دعوت شده بودم.
مدیران ارشد دور میز گردی نشسته بودند. مدیرعامل اسلاید زیبایی را باز کرد – معلوم بود که کلی پول به یک شرکت مشاوره استراتژی دادهاند برای همین چند اسلاید زیبا – و گفت:
«استراتژی ما این است: ۲۰۰، ۸۰، ۲۰.»
من اعداد را دستکاری میکنم تا استراتژی آنها را لو نداده باشم.
منظورش ۲۰۰ میلیون دلار درآمد، ۸۰ درصد درآمد تکرارشونده و ۲۰ درصد درآمد از لایسنس بود.
همه هیجانزده و خوشحال به نظر میرسیدند. دستم را بلند کردم و پرسیدم:
«ببخشید، استراتژی شما چیست؟»
مدیرعامل دوباره همان عددها را تکرار کرد.
سوالم را به عمد دوباره تکرار کردم «ببخشید، استراتژی شما چیست؟»
اتاق ساکت شد و مدیرعامل باز دوباره همان اعداد را تکرار کرد. آنچه مشخص شد این بود که کسی جوابی نداشت.
عددها به ما نمیگویند چگونه برنده میشویم
در آن جلسه، کسی در مورد هدفها تردید نداشت. مشکل این بود که هدفها جای استراتژی را گرفته بودند.
هدف میگوید کجا میخواهیم برویم. استراتژی توضیح میدهد برای رسیدن به آنجا چه انتخابهایی میکنیم و چه اقداماتی را به هم پیوند میدهیم.
برای مثال، اگر هدف کسب درآمد ۲۰۰ میلیون دلاری است، باید روشن باشد:
- روی کدام مشتریان و بازارها تمرکز میکنیم؟
- چه مسئلهای را برای آنها بهتر از رقبا حل میکنیم؟
- چه قابلیتهایی باید بسازیم یا تقویت کنیم؟
- به کدام فرصتها نه میگوییم؟
- منابع محدودمان را کجا سرمایهگذاری میکنیم؟
تا وقتی پاسخ این سؤالها مشخص نباشد، عددها هرچقدر هم دقیق و بلندپروازانه باشند، مسیر رسیدن به مقصد را نشان نمیدهند.
رشد گذشته، استراتژی آینده نیست
آن شرکت در سالهای قبل رشد کرده بود. بخشی از این رشد از تملک و ادغام آمده بود و بخشی هم از رونق صنعت مالی در استرالیا. اما مدیران، موفقیت را بیشتر به تصمیمها و توانایی خودشان نسبت میدادند.
اینجا یک دام مدیریتی وجود دارد: وقتی بازار رشد میکند، تشخیص اینکه چه بخشی از موفقیت حاصل انتخابهای ما بوده و چه بخشی نتیجه شرایط بیرونی، آسان نیست.
اگر این تفاوت را نبینیم، ممکن است تصور کنیم همان مسیر گذشته برای آینده هم کافی است. در حالی که تغییر شرایط بازار، رشد از طریق تملک یا ساختن درآمد تکرارشونده، هرکدام انتخابها و قابلیتهای متفاوتی میطلبند.
استراتژی یعنی انتخاب، نه فقط جاهطلبی
ریچارد روملت در کتاب «استراتژی خوب، استراتژی بد» به این اشتباه اشاره میکند: جایگزین کردن استراتژی با هدفهای بلندپروازانه.
هدف مهم است. بدون هدف، جهت حرکت روشن نیست. اما هدف بهتنهایی مشخص نمیکند سازمان در برابر محدودیت منابع، رقابت و موانع واقعی چه خواهد کرد.
استراتژی خوب با عارضهیابی و شناخت مسئله شروع میشود، جهت برخورد با آن را مشخص میکند و به مجموعهای از اقدامهای هماهنگ میرسد. لازمهاش هم انتخاب است، از جمله انتخاب اینکه چه کارهایی را انجام ندهیم.
بعد از آن کارگاه، گزارش خودم را ارائه کردم. دیگر خبری از کارفرما نشد. احتمالاً از آن سؤال چندان خوششان نیامده بود.
اما سؤال همچنان مهم است. دفعه بعد که در جلسهای عددی بهعنوان استراتژی روی اسلاید دیدید، بپرسید:
برای رسیدن به این عدد، دقیقاً چه انتخابهایی کردهایم؟
اگر پاسخ روشن نباشد، شاید هنوز استراتژی نداریم. فقط یک هدف داریم.
بیشتر از بلاگ مشاور مدیریت کشف کنید
برای دریافت آخرین پستها به ایمیل خود مشترک شوید
